Dansen in de bib? Binnenkort geen utopie meer in Aalst!

  • 21 april 2017

Met het stadsproject ‘Utopia’ brengt Aalst de bibliotheek en de Academie voor Podiumkunsten in een gebouw waarvan ze de ruimte slim delen. De stad koos een historische locatie uit om het project te realiseren. Tegen 2018 zou het huwelijk tussen academie en bibliotheek een feit moeten zijn. Daarmee krijgen de Aalstenaars een culturele huiskamer in het centrum van de stad.

 

Utopia
500 jaar geleden schreef de Engelse humanist Thomas More het boek Utopia. Daarin schetst hij een ideale wereld waarin iedereen gelukkig is en vreedzaam met elkaar omgaat. Het werd al snel wereldliteratuur. In Leuven liep het boek van de persen van niemand minder dan Dirk Martens, de befaamde boekdrukkunstpionier uit Aalst. Het stadsvernieuwingsproject Utopia in Aalst is een mooie knipoog naar die gebeurtenis. 

Afbeelding Utopia AalstVan klooster, kazerne, kantoor… tot cultureel knooppunt
De stad Aalst realiseert het stadsvernieuwingsproject vlak achter het administratieve centrum. Het staat in verbinding met het stadhuis, kijkt uit op het station in de verte en ligt vlakbij twee winkelstraten. Een knooppunt. Een historisch fascinerende locatie zo blijkt. Vroeger lag dit gebied net buiten de tweede stadsomwalling. Het was in handen van… de familie van Dirk Martens. Van de 15de tot het einde van 18de eeuw stond er een klooster van de Zwarte Zusters vlakbij de Graanmarkt, waar ze de pestlijders verzorgden. Driehonderd jaar later stuurden de Franse revolutionairen de kloosterzusters wandelen. Ze maakten van de site een militaire opleidingskazerne waar de pupillen onder meer leerden schermen. Het huidige gebouw op de hoek van de Peperstraat en de Graanmarkt dateert uit 1884. Het bleef nog even dienst doen als militaire school en hospitaal maar kwam midden de 20ste eeuw leeg te staan. Uiteindelijk nam de gerechtelijke politie er zijn intrek in de jaren ‘60. In 2012 verwierf stad Aalst het pand en begon de zoektocht naar een nieuwe bestemming. 

Een win-win voor iedereen
Het stadsbestuur en de gemeenteraad raakten het snel eens over de locatie. Het nieuwe cultuurgebouw biedt oplossingen voor meerdere bestaande problemen:
•    De Academie voor Podiumkunsten barst uit zijn voegen en zit verspreid op verschillende locaties in de stad.
•    Tot 2013 stak de hoofdbibliotheek van Aalst in de weinig inspirerende kelder van het Cultureel Centrum De Werf.
•    Het historische hoekpand in de Peperstraat ten slotte stond leeg en had dringend nood aan een nieuwe bestemming om verval tegen te gaan.

Afbeelding Utopia AalstCulturele huiskamer
Utopia brengt de Academie voor Podiumkunsten en de bibliotheek onder in één cultuurtempel. “Een boekenpakhuis is niet meer van deze tijd. Het wordt eerder een kennis- en belevingscentrum,” aldus Arnoud Van der Straeten, het diensthoofd van de bibliotheek. Voortaan kan je er dansen, muziek of theater maken, lezen, studeren… Maar dat is niet het enige. Het architectenbureau KAAN herstelt het historische pand in zijn oude glorie en schuift er een strakke nieuwbouw met veel ramen tegenaan. Door de dwarse ligging ontstaan zo twee nieuwe pleintjes. Utopia zal zijn stempel drukken op de omgeving. Het wordt de culturele huiskamer van een dynamische stad. “Vergeet de doodse gebouwen die leegstaan na de kantooruren,” merkt Peter Thomas, directeur van de Academie op, “dankzij onze avondlessen zal er altijd leven in de brouwerij zijn.” 

Efficiëntie als motto
Twee nieuwe gebouwen optrekken is te duur. Het hele project kost 14 miljoen euro maar vervlecht twee gebouwen voor de prijs van één. Bovendien zet de stad maximaal in op duurzame toepassingen. Onder andere zonnepanelen en warmtepompen zorgen voor een hoge energie-efficiëntie. Het moet uiteindelijk een BEN-gebouw (bijna energieneutraal) worden. Los van het financiële en energetische plaatje verliepen het voorbereidende overleg en de planfase eveneens heel efficiënt. Op amper 10 maanden tijd waren alle voorbereidingen afgerond.

Stadsinnovatieve elementen
Het hele project ontvangt Vlaamse steun voor stadsinnovatie. Logisch. Op allerlei vlakken vind je er voorbeelden van. Een opsomming:
•    De stad Aalst kiest al vanaf de ontwerpfase voor een doordacht multifunctioneel en slim ruimtegebruik. Utopia wordt een van de grootste gebouwen in Vlaanderen waar de bouwheren dit principe toepassen.
•    Co-creatie in de ontwerpfase: medewerkers van zowel de bibliotheek als de academie hebben vanaf het begin mee nagedacht over hoe het gebouw te ontwerpen hoe ze ruimte met elkaar kunnen delen.
•    Integratie van nieuwbouw in een oude site.
•    Nieuwe pleintjes met nieuwe doorgangen of opnieuw opengelegde doorgangen naar andere voorzieningen in de stad (winkelstraat, toeristisch centrum en station).
•    BREEAM certificering excellent wordt nagestreefd.
•    Aansluiting op het lichtplan van de stad.

Meer info?
•    Artikel stadsmagazine: issuu.com/stadaalst/docs/chipka_september2016
•    Facebook pagina: www.facebook.com/UtopiaAalst/?fref=ts
•    Website: utopia-aalst.be/