Oudenaarde keert zich terug naar de Schelde

  • 13 oktober 2015

Zoals vele Vlaamse steden had ook Oudenaarde haar rivier de rug toegekeerd. Met de heraanleg van de kaaien wil de stad haar relatie met de Schelde herstellen en ervoor zorgen dan men terug kan 'genieten aan het water'. De stad ambieert een grote ommekeer waarbij de Schelde de schakel wordt tussen het stadscentrum en Pamele en tussen de Ham en de Scheldekop.

Breuklijn

Het recht trekken van de Schelde tijdens de jaren 1950, heeft een harde, ruimtelijke breuk veroorzaakt in de stad Oudenaarde. De historische kern werd losgekoppeld van de Schelde, een oude Scheldearm werd gedempt en de stadswijken De Ham en Pamele werden van elkaar gescheiden. Het stadsvernieuwingsproject ‘Scheldekop’ moet een grote ommekeer inluiden: de Schelde is geen barrière meer, maar net de schakel tussen verschillende stadsdelen.

De ontwikkeling van het verloederde terrein op de Scheldekop vormt het sluitstuk van dit grootschalig stadsvernieuwingsproject dat een kwalitatieve, duurzame en innovatieve invulling van het gebied beoogt. Het project omvat een waterfrontontwikkeling met woongelegenheden en kantoren. Er komt bijvoorbeeld een nieuw justitiehuis en kantoren voor de Federale Politie en handelsruimtes. Het is de bedoeling van het stadsbestuur om het wonen in de stad en aan de Schelde te stimuleren.

Brownfield

Op het schiereiland Scheldekop, gevormd door een splitsing van de Schelde, en intussen omgedoopt tot 'Schelde-Eiland', was tachtig jaar lang een gasfabriek gevestigd, met onder meer twee bovengrondse gashouders. De sterk vervuilende gaswinning uit steenkool zorgt ervoor dat de Scheldekop vandaag kampt met een zware grond- en grondwaterverontreiniging.

OVAM saneert de grond en het grondwater tot er voor de geplande herontwikkeling van de site tot een vernieuwd stadsdeel geen risico’s meer zijn voor de volksgezondheid en het milieu. Om de verkeershinder tot een minimum te beperken, voert men de verontreinigde grond zo veel mogelijk af per schip. Momenteel is al zowat tachtig procent van de bodem gesaneerd.

Collectieve ruimte

De Scheldekop wordt in de toekomst een woonerf, bestaande uit drie blokken, samen goed voor 195 woongelegenheden, met een zo groot mogelijke variatie aan woontypes: van compacte appartementen voor starters en senioren tot appartementen met drie slaapkamers en zelfs 25 stadswoningen met een tuin. Deze zomer is NV Scheldekop, de private partner, gestart met de bouw van een eerste woonblok met 95 appartementen.

Oudenaarde ScheldekopHet woonerf zal niet uit gewone parallelle straten bestaan, maar uit spievormige doorsteken, die verbreden naar het water toe. Deze ingreep zorgt ervoor dat alle bebouwing langs het woonerf in relatie staat met de Schelde. Het openbaar domein op de Scheldekop wordt een collectieve ruimte die beschouwd kan worden  als een uitbreiding van de woningen. Langs de kaaien komen er promenades. Het is een flaneer- en verblijfsruimte voor inwoners en toeristen. Dankzij de aanleg van een ondergrondse parking zal de zachte weggebruiker centraal komen te staan in een autoluwe publieke ruimte.

Op het Schelde-eiland zal eveneens plaats zijn voor kantoren en kleine handelszaken. Ook een zone voor gemeenschapsdiensten is voorzien: de Regie der Gebouwen plant op de site de bouw van een nieuw justitiehuis. Op de gronden van de Federale Politie aan de Bergstraat komen een zestigtal extra parkeerplaatsen voor de FOD Justitie.

Parkeerplaatsen worden groene ruimtes

Met de heraanleg van de Scheldeboorden en een fiets- en voetgangersbrug tussen de beide oevers wordt de verbinding tussen Pamele en de stadskern versterkt. De boorden aan beide zijden van de Schelde worden meer betrokken  bij de stedelijke activiteiten en opgeladen met culturele functies. De parkeerplaatsen op de Scheldeboorden maken plaats voor groene ruimtes waar het rustig vertoeven aan het water wordt.

De nieuwe mobiele gelijkvloerse brug voor voetgangers en fietsers aan de jachthaven is één van de elementen van het stadsvernieuwingproject die het gebied moeten opwaarderen. De fietsnetwerken zijn versterkt en de scholencampussen op een veilige manier verbonden. De brug verbindt ook de natuureducatieve tuin in de Aalststraat met de Scheldekop.

Er is in het talud, het schuine vlak langs de Schelde, van de Matthijs Casteleinstraat een fiets- en voetgangershelling en een trap aangelegd, om zo een veilige verbinding te maken met de kaai langs de Schelde, met een aantal rustpunten. Door de aanleg van de fietsoversteek op de Matthijs Casteleinstraat zelf is het voor fietsers veel veiliger om te dwarsen.

Abdij krijgt herbestemming

De 13e-eeuwse Cistercienzerinnenabdij van Maagdendale was een van de belangrijkste vrouwenabdijen van Vlaanderen. De nu nog bestaande kloostergebouwen, het abdissenhuis en gastenkwartier kregen een passende herbestemming als stadsarchief en Koninklijke Academie voor Beeldende Kunst. Alle buitengevels van de abdij werden gerestaureerd.

Pesthuisjes worden sociale woningen

De voormalige ‘pesthuisjes’ op de site Maagdendale werden omstreeks 1835 gebouwd en dienden in het verleden als huisvesting voor gehuwde militairen. De sociale huisvestingsmaatschappij Vlaamse Ardennen maakte hiervan een hedendaags woonerf, met 9 woongelegenheden met een buitenruimte, bestemd voor jonge gezinnen.