Centers Borgerhout (Oproep 2013)

Centers Borgerhout (Oproep 2013)

Uitdagingen

De grote uitdaging van het project is om dit merkwaardig patrimonium te herwaarderen en te herontwikkelen tot een verbindende, vitale en kwalitatieve stadswal. De locatie is zonder meer strategisch: het betreft het gebied tussen de toekomstige Groene Singel en de binnenstad ter hoogte van Borgerhout. Momenteel lijken de monumentale Centers en het hele traject Engelselei-Statielei dat aan de binnenstad zijde ervan loopt, eerder een no go zone, een achterkant van de stad. Voor de invulling van de Centers wordt aansluiting gezocht bij de sociaal-culturele en de sociaal-economische noden en de draagkracht van de directe omgeving, de aanpalende buurten, de aanliggende wijken.

Het is dus geen klassiek vastgoedproject, wel een stadsproject met een groot maatschappelijk belang, met de Centers als hefboom voor de heropbloei van de straat ernaast. De Centers moeten dus weer een aantrekkelijke en toegankelijke passage worden, aansluitend bij de ruimtelijke en sociaal-economische potenties van de Borgerhoutse omgeving.

Conclusies en resultaten

Op basis van de studie werden de vooropgestelde ambitie om dit achterkantgebied te upgraden tot een dynamisch en kwaliteitsvol gebied, geconcretiseerd via drie ingrepen:

1) bouwprojecten in de flank van de huizenrij, waardoor lege en verwaarloosde panden en percelen worden ingevuld en vernieuwd; (inclusief vernieuwbouwprojecten, private woonontwikkelingen, inplanting supermarkt en school,…)
2) heraanleg van de straat waardoor twee doodlopende straten verbonden worden, met de aanleg van een groenzone, een voetgangers-en fietsersas, en hernieuwing van de doorgang onder de spoorwegbogen;
3) ombouw van de centerstructuur van een verborgen cascoruimte naar ruimtes voor productie, ateliers, ambachten, horeca en (boven)lokaal ondernemerschap.

De verwachting is met de beoogde ingrepen een verbindende en kwalitatieve stadswal te realiseren, waardoor de overlastproblematiek vermindert en de leefbaarheid van de plek en haar omgeving sterk verhoogt. Verwacht wordt dat de herinrichting van de centers leidt tot socio-economische of culturele invullingen of tot nieuw economisch gebruik, dat de nieuwbouwprojecten nieuwe bewoners aantrekken, en dat de heraanleg van de straat en de centers extra passage in het gebied zal genereren.


Het vernieuwende karakter van het project ligt in twee dingen: de combinatie van ruimtelijke ingrepen en sociale, culturele en economische invullingen, die extra tewerkstelling kunnen genereren en de inzet van een verbindend stadsproject tussen andere, kleine en meer grootschalige stadsprojecten, waardoor het gebied ‘binnen’ de stad wordt gebracht.

Korte beschrijving

Het verhoogde spoorweglichaam langs de Singel in Borgerhout maakt deel uit van de historische ‘Centers’. Het bestaat uit bogen en bakstenen gewelven die de verhoogde spoorweg dragen die langs de Noordersingel loopt. De gewelven overspannen hetzij doorgangen tussen de stad intra muros en  extra muros, hetzij bruikbare ruimtes van om en bij de 50 m2 elk. Een groot gedeelte van dit monumentale ensemble is onderbenut of verwaarloosd.

Aan de ontwikkeling van een concept voor de invulling van de centers, koppelde de stad de intentie om de ruimtelijke inbedding van de centers te verbeteren en de publieke ruimte errond op te waarderen. Samen met een gedifferentieerde invulling en een actief hergebruik van de Centers werd een kwalitatieve ruimtelijke herinrichting van het tracé Engelselei-Statielei (o.a.als groen- en fietsas) gezien als een krachtige hefboom voor de herontwikkeling van de directe en ruimere omgeving.

Proces

De reanimatie van deze omgeving vraagt een multidisciplinaire en een gefaseerde aanpak. Multidisciplinair in die zin dat zowel wordt ingezet op huisvesting, onderwijs, economie, werkplekken en publiek domein. Multidisciplinair ook in de zin van een veelzijdige aanpak, met ruimtelijke ingrepen gekoppeld aan het stimuleren van socio-culturele initiatieven. Nodige competenties betroffen ontwerpend ruimtelijk onderzoek, inzichten in financiële haalbaarheid en marktverkenning, bouwtechnische elementen, ontwerpvoorstellen voor de centers, de gewenste exploitatiestructuur, mogelijkheden voor coproductie,…

Het vervolgtraject bestaat uit de feitelijke realisatie van de centers en de werken in de omgeving. De stad Antwerpen ontving hiervoor in 2015 ook een projectsubsidie stadsvernieuwingsprojecten, die besteed dient te worden aan de- aanleg van de publieke ruimte en de aanleg van de centers. De uitvoering voor de Centers begint in 2017.

Samenstelling multidisciplinair team

Artgineering i.s.m.Simone Rots, IDEA Consult, NEY & Partners

Partners/Stakeholders

  • Infrabel als eigenaar spoorweginfrastructuur
  • Studio Start, vzw ter ondersteuning van startende creatieve ondernemers
  • Lokale vzw’s, socio-culturele instellingen, particulieren, ondernemers, dienstencentra, …
  • Stad Antwerpen (Stadsontwikkeling)
  • AG Vespa (regie vernieuwbouwprojecten, renovatie en exploitatie centers, regie globaal project)
  • District Borgerhout/ Stedelijk wijkoverleg
  • Zorgbedrijf Antwerpen
  • Projectontwikkeling Van Eerd voor kwaliteitsvolle private ontwikkeling op AROP-site, inclusief nieuwe vestiging van Aldi-supermarkt en  IQRA-school
  • Nu Architectuuratelier (als winnaar van latere architectuurwedstrijd voor het ontwerp van de centers