Turnhout: burgerbeweging investeert in hernieuwbare energie

  • 22 september 2015

De Koep is een burgerbeweging uit Turnhout die op een positieve manier haar stadsgenoten wil verbinden rond projecten die het leven in de stad aangenamer en rechtvaardiger kunnen maken. Een eerste project is de oprichting van Campina Energie cvba, een coöperatie rond hernieuwbare energie van en voor Kempense burgers. 

De coöperatie heeft akkoorden voor de participatie in drie installaties. ‘Vrij snel kwam het thema energie ter sprake’, vertelt Wout Baert, lid van de algemene vergadering van De Koep en voorzitter van Campina Energie. ‘De doelstelling van de coöperatie is om burgers sterker te betrekken bij investeringen in hernieuwbare energie. We wilden zo niet alleen het draagvlak voor duurzame energie verhogen, maar mensen ook laten participeren. Met andere woorden hen laten investeren en van een rendement laten genieten. Met het rendement willen we bij de coöperanten ook de energiebesparing ondersteunen en maatschappelijke projecten realiseren die verband houden met het thema. We denken er bijvoorbeeld aan om een platform waarmee je je energiebesparing kan monitoren, in het kader van het MVO-beleid zonder bijkomende kost open te stellen voor bewoners van de sociale huisvestingsmaatschappij. Een ander voorbeeld is een stadsgebouw onafhankelijk maken van het energienet’.

Eigen energie

De coöperanten van Campina Energie investeren zowel in eigen productie-installaties als in hetCartoon Campina Energie nemen van participaties in andere projecten.  Soms gaat de elektriciteit naar lokale bedrijven, soms is ze volledig beschikbaar voor de coöperanten. Wout Baert: ‘Iedereen mag energie produceren. Om elektriciteit te leveren moet je echter een erkenning hebben. Die hebben we voorlopig niet, daarvoor werken we samen met een erkende energieleverancier’. Campina Energie wil het echter niet alleen bij het produceren van energie houden: ‘We werken aan een businesscase rond warmte. Dat kunnen interessante installaties zijn voor rust- en ziekenhuizen’. Iedereen kan investeren De meerwaarde aan een coöperatie is dat elke burger kan participeren. ‘Lusten en lasten worden rechtvaardiger verdeeld’, betoogt Wout Baert. ‘Je hoeft geen op het zuiden gericht dak voor zonnepanelen te hebben of een perceel geschikt voor windmolens. Via de coöperatie kan iedereen mee investeren. En ook het rendement komt iedereen ten goede, via een dividend, via ondersteuning vanuit de coöperatie voor energiebesparing en via investeringen in maatschappelijke projecten’.

Lokale baten

Niet alleen de coöperanten zelf genieten van het rendement van Campina Energie. Campina Energie biedt ook opportuniteiten voor lokale ondernemers: de windmolens worden onderhouden door lokale onderhoudsploegen, lokale bedrijven kunnen vaak goedkoper hun energie krijgen en verankeren zo hun tewerkstelling. Via het dividend komt een deel van de winst in het budget van lokale gezinnen terecht. Op een iets grotere schaal speelt ook dat Vlaanderen minder emissierechten moet betalen. Ook dat geld komt opnieuw beschikbaar om lokaal geïnvesteerd te worden. Dit burgerinitiatief versterkt ook het duurzaamheidsbeleid van de steden en gemeenten in de Kempen. ‘Ze ondertekenden het Burgemeestersconvenant, maar met Campina Energie gaan we een stap verder’, aldus Wout Baert. ‘We betrekken hun inwoners in een volledig energieverhaal, waarbij we niet alleen draagvlak creëren voor hernieuwbare energie, maar waar we inwoners ook helpen om energie te besparen. Daar reageren ze erg enthousiast op. Daarnaast werken we ook mee aan het lokale debat rond geothermie. Dat biedt de regio veel kansen’.

Actoren:

  • Burgerbeweging De Koep
  • Stad Turnhout en andere Kempense gemeenten

Maatschappelijke meerwaarde:

  • Duurzame energie.
  • Sociale duurzaamheid door het samenbrengen en verbinden van mensen rond een gezamenlijk streven naar een duurzame samenleving.
  • De lokale economie wordt versterkt doordat het rendement voor lokale bewoners is en door beroep te doen op de dienstverlening van lokale bedrijven en ondernemers.

Leerpunten:

  • Het enthousiasme en de betrokkenheid van burgers motiveert om een dergelijk project op te zetten en uit te bouwen.
  • Daarbij is trouw blijven aan de eigen uitgangspunten en transparant communiceren even belangrijk als de nodige technische expertise en financiële input.
  • De provincies Limburg en de Oost-Vlaanderen en de stad Turnhout maakten de keuze om in windmolenprojecten de participatie van burgers op te leggen. Dat is een interessante stimulans voor burgers om deel te nemen aan de productie van hernieuwbare energie.
  • Campina Energie heeft momenteel meer dan 700 geïnteresseerde coöperanten. De coöperatie bereikt hen via infosessies en communicatie over hun activiteiten.
  • Door de lange vergunningsprocedures en complexe organisatie van de energiemarkt, is niet altijd eenvoudig om de ontwikkeling van projecten te laten samen sporen met de interesse van de coöperanten. Goed informeren via een nieuwsbrief is daarom belangrijk.

Overdraagbaarheid naar Vlaanderen:

Campina Energie is niet de enige coöperatie van burgers voor hernieuwbare energie. De Federatie van verenigingen en coöperaties van burgers voor hernieuwbare energie (RescoopVlaanderen) telt momenteel acht leden.

Meer info: