Stadsvernieuwingsproject Wintercircus - Gent

  • 20 december 2020

Het Wintercircus dateert uit 1894 en ligt in het hart van Gent. Na een brand in 1923 werd het volledig heropgebouwd. De eerste versie van het gebouw had 41 kleine en 4 grote VIP-loges en deed dienst als paardenrenbaan met een bijbehorende feestzaal. Nadien werd het gebouw als circus, voor revues, variétéprogramma's en filmvoorstellingen gebruikt. Het bood plaats aan 3.400 personen. De gegoede burgerij ging binnen langs de Sint-Pietersnieuwstraat en het volk langs de Lammerstraat. In 1944 sloot deNouveau Cirquedefinitief zijn deuren.

Na de tweede wereldoorlog werd het gebouw omgevormd tot een garage en werd het in die hoedanigheid gebruikt door de familie Mahy van 1947 tot 1978. Binnenin verdween het volledige circusinterieur. Een betonnen constructie met hellingen kwam ervoor in de plaats om met de wagen tot helemaal boven te kunnen rijden. In 1978 sloot de garage haar deuren. Het gebouw bleef nog twee decennia lang dienst doen als depot voor oldtimers.

In 2005 kocht het Stadsontwikkeling Gent (SOGent) in opdracht van de stad Gent het Wintercircus in verwaarloosde staat. Dit kaderde in de volledig vernieuwing van het stadsdeel, De Krook. De renovatie en de integratie van dit relict paste hierin. Eerst moest SOGent belangrijke instandhoudingswerken uitvoeren tegen verdere aftakeling van het gebouw.

Pas in 2011 volgde een studieopdracht voor de renovatie. De stad Gent koos als ontwerper het Rotterdamse architecten- en plannersbureau Atelier Kempe Thill, in samenwerking met het Gentse aNNo architecten. Het voorstel van de architecten behoudt de sfeer, het karakter en de ruige charme van het gebouw. In 2014 werd dit stadsproject geselecteerd als stadsvernieuwingsproject met een subsidie van 3 miljoen euro

Het gerenoveerde Wintercircus beschikt over een ‘middenpiste’, een overdekt publiek plein van 1.200 m² dat overdag toegankelijk is. Het plein biedt mogelijkheden voor expo’s, publieksdemonstraties of kleine beurzen. Het plein is toegankelijk via drie ingangen; de twee bestaande (in de Lammerstraat en Sint-Pietersnieuwstraat),  aangevuld met een nieuwe ingang aan het Miriam Makebaplein. 

Rondom de middenpiste wordt 4.350m² bruto oppervlakte aan werkplekken ingericht. Start-ups, scale-ups en technologiebedrijven flexibel kunnen er (samen) aan de slag voor technologische oplossingen voor de maatschappelijke uitdagingen van morgen.  Er is 860 m² voorzien aan 'communityruimtes': vergaderzalen, loungeruimtes, een auditorium en een terrasbar. Iedereen kan deze gebruiken, zowel de bewoners van het Wintercircus, als derden. Het auditorium is de oude scène. De vergaderzalen de voormalige paardenstallen. Een nieuw café geeft uit op de middenpiste. Op de tweede verdieping is er een restaurant. De terrasbar biedt een mooi uitzicht op de Gentse skyline. Onder de middenpiste komt een rockzaal voor 500 personen.

Het circus neemt met deze nieuwe bestemming een prominente plaats in binnen het gebied van De Waalse Krook. Hier werd de nieuwe bibliotheek de Krook al gerealiseerd. Het architectenbureaus Baro en Sumproject en het studiebureau VK Engineering voeren de renovatie van het Wintercircus uit. In april 2019 rondde THV Furnibo-Persyn na drie jaar de eerste fase van de uitvoering uit. Hier werd de basis gelegd voor een duurzaam en stevig bouwwerk: het grondverzet, het realiseren van het BEO-veld (Boorgaten Energie opslag), het rioleringsstelsel onder de funderingsplaat, de bouwkuip, de structurele werken (stabiliteitswerken) en de invulmetselwerken van de niveaus -2 en -1 onder de middenpiste.

In oktober 2019 startte de tweede en laatste fase van de renovatie, met op het programma: de renovatie van de gevels, de plaatsing van de technische installaties en de afwerking van de gemeenschappelijke delen en de rockzaal. Het einde van de werken is gepland tegen 2022.

Met dit project wil de stad Gent in haar streven naar klimaatneutraliteit tegen 2050 eveneens haar steentje bijdragen. Onder de middenpiste van het Wintercircus werd tijdens de eerste fase van de werken een CO2-neutraal verwarmingssysteem geïnstalleerd. Gent koos voor de meest duurzame optie een BEO-veld. Dit is een nieuwe techniek waarbij temperatuur van de aarde gebruikt wordt voor de verwarming en koeling van een gebouw. Dankzij het veld wordt de warmte tijdens de winter uit de bodem gehaald. Een win zowel voor de energiefactuur al voor het klimaat.

Voor de invulling, het beheer en de uitbating van het Wintercircus zal SOGent met een aantal partners-aandeelhouders een zogenaamde 'SPV' of 'special purpose vehicle' vormen. Deze constructie moet zorgen voor een interessante invulling van het Wintercircus én een financieel haalbare exploitatie. Daarom zal Sogent het gebouw voor minstens 27 jaar in zakelijk recht geven aan de SPV. Het startkapitaal van de SPV is geraamd op 4.000.000 euro. Dit bedrag dient om de kantoren, de horecaruimtes en de retailruimte na casco oplevering, in samenspraak met de toekomstige gebruikers verder af te werken en in te richten.