Thematische oproep 2020

  • 20 december 2020

Een thematisch stadsproject is een kleinschalig en vernieuwend stadsproject, dat inspeelt op één of meerdere specifieke stedelijke uitdagingen.

De oproep 2020 stond in het teken van de verbinding tussen stadsvernieuwing en data-gedreven digitalisering & transformatie in de steden. Vlaams minister Somers mikte hiermee op kleinschalige, digitale en sociaal-gedreven innovatieve projecten ter versterking van de stedelijke economie.

Voor de thematische oproep 2020 werden 10 dossiers ingediend.

Op 18 december 2020 kende de Vlaamse Regering  een thematische projectsubsidie toe aan de  4 geselecteerde projecten voor een totaalbedrag van 1.200.000 euro: Ruimte voor lokale bedrijvigheid via datamodellering (stad Leuven), Space Tinder (stad  Brugge), Digitale Transformatie Mechels Natuurlijk (stad Mechelen) en Pakjeslogistiek: slimmer verzenden, leveren en ophalen in Gent (stad Gent).

Leuven: Ruimte voor lokale bedrijvigheid via datamodellering  € 101.938

De stad Leuven brengt in kaart welke lokale bedrijven noodzakelijk zijn om de stad en haar regio te ondersteunen en te doen functioneren én een gezonde mix van hoog-, midden- en laaggeschoolde werkgelegenheid verzekeren. Eens de verschillende categorieën van lokale bedrijven gekend zijn, wordt de inplantingsmogelijkheid bepaald: kleinschalige, weinig hinderlijke bedrijven verweeft de stad in het stedelijk weefsel, terwijl grootschalige en hinderlijke bedrijven terecht komen op het bedrijventerrein.

Een nieuw te ontwikkelen tool ondersteunt de stad in haar ruimtelijk beleid terzake. De tool geeft aan de hand van bestaande en nieuwe data, datamodellering en visualisatie een gedetailleerd zicht op de nood (Wat? Waar? Hoe?) aan lokale bedrijvigheid binnen en buiten het stadsweefsel. Een specifiek aandachtspunt daarbinnen zijn bedrijven die werkgelegenheid bieden voor doelgroepen en kortgeschoolden, die in Leuven minder kansen hebben op de arbeidsmarkt. De tool is continu raadpleegbaar, en kan door het aanpassen van data en parameters een continu ‘real time’ beeld geven van de nood aan lokale bedrijvigheid. Door te werken met een model worden voorspellingen gemaakt: zo hoopt de stad te beschikken over de toekomstige ruimtevraag voor lokale bedrijvigheid zodat ze in haar stadsontwikkeling(spro­jecten) de noodzakelijke ruimte van meet af aan kan voorzien.

Projectfasen:

  • Voortraject: behoeftenonderzoek, haalbaarheidsstudie, marktverkenning en -bevraging, opmaak bestek;
  • Opmaak datamodellering;
  • Bouw tool.

Het project richt zich op een specifieke maar relevante vraag, namelijk het bepalen van de noodzakelijke en ruimtelijk gedifferentieerde behoefte aan verweven ruimte voor lokale bedrijvigheid om een duurzame, vanuit nabijheidslogica’s functionerende stedelijke ontwikkeling, te faciliteren. Het project richt zich op de integratie van ruimtelijke kennis en nieuwe, digitaal verkrijgbare (big) data en brengt die samen in een ruimtelijk model en een tool ter ondersteuning van een geïnformeerd en onderbouwd beleid waarin stedelijke vernieuwing en lokale economie beter op elkaar kunnen worden afgestemd. Dit project is zowel inhoudelijk als methodologisch vernieuwend en heeft directe relevantie zowel voor Leuven als voor andere steden in Vlaanderen.

Brugge: Space Tinder                       € 380 062

De stad Brugge kent toenemende leegstand in het kernwinkelgebied en haar hele territorium, terwijl terzelfdertijd diverse sectoren doorlopend op zoek zijn naar geschikte en betaalbare ruimte. De stad wil een bestemmings- en sectoroverschrijdende ‘matchmaking’ tussen vraag en aanbod voor lege ruimtes en panden, een soort ‘tinder’ voor lege ruimtes. Daartoe zal de stad een tool ontwikkelen die:

  • leegstaande handelspanden in kaart brengt;
  • eigenaars incentives biedt om hun leegstaande handelspanden in de kijker te zetten;
  • aan nieuwe en startende ondernemers extra laagdrempelige mogelijkheden biedt om hun concept te testen;
  • zowel starters als pandeigenaars de mogelijkheid geeft om hun behoeftes aan de hand van een formulier met metadata in kaart te brengen;
  • actieve marketing mogelijk maakt om vraag en aanbod met betrekking tot panden met elkaar te matchen;
  • inzichten geeft over het karakter van het winkelgebied door de data te verrijken met andere data, zoals leegstandscijfers, passantencijfers,…;
  • economie linkt aan cultuur en de sociale sector om zo een kruisbestuiving te realiseren die een meerwaarde voor de hele stad betekent.

De digitale tool bestaat uit twee onderdelen:

  • een platform voor de burger (matchmaking): een gebruiksvriendelijke webapplicatie waarlangs bezoekers makkelijk hun wensen (aan de hand van filters) kunnen aanpassen, om zo een duidelijk aanbod te ontdekken;
  • een platform voor de stad (beleidstool): een gebruiksvriendelijke webapplicatie waarmee de stad Brugge onder meer een overzicht krijgt van beschikbare ruimte. Hiermee verlaagt de stad Brugge de doorlooptijd van aanvragen naar bestemmingswijzigingen en opvolging van de leegstandtaks en ontwikkelt de stad Brugge een groeiende database met contactgegevens van eigenaars ontwikkelen.

In een eerste fase ligt de focus op een kwalitatieve invulling van vooral handelspanden in het kernwinkelgebied van Brugge. Na een succesvolle eerste fase verbreedt de stad de scope.

De ambitie en de visie van stad Brugge is een overduidelijke plus in deze aanvraag. Mits de focus van dit project zich verplaatst naar de extra functionaliteiten en de Brugse realisaties complementair en additioneel zijn aan het bestaande bizlocatorplatform, is dit absoluut een interessant traject met grote kansen op succes, grote meerwaarde en impact en makkelijk overdraagbaar naar andere lokale besturen.

Mechelen: Digitale Transformatie Mechels Natuurlijk           € 500 000

Het project vertrekt vanuit een ruimtelijke strategie om op het Hombeeks plateau actief te werken aan gunstige condities waarin kleinschalige, stadsgeoriënteerde landbouw kan gedijen. Mechelen telt 118 land- en tuinbouwfamilies in de groene riviervalleien, tevens een belangrijk recreatiegebied voor de Mechelaar. Via het label ‘Mechels Natuurlijk’ bieden die landbouwers in korte keten streekproducten aan. De teeltgewassen, voornamelijk groenten, zijn waterbehoeftig. Droogte bedreigt de korte keten.

Het project beoogt een digitale transformatie bij de korte ketenproducenten, vooral wat regenwater betreft, teneinde via real time datamodellen een beter zicht te hebben op de waterbeschikbaarheid en het bijhouden van regenwater. Het eindresultaat is een datagedreven klimaatbeleid via de monitoring van temperatuur, neerslag, luchtvochtigheid, UV straling, waterpeilen in de grachten, waterkwaliteit,… M.a.w. ‘Digitale transformatie Mechels Natuurlijk’ moet leiden tot een innovatief instrument om steden en waterbeheerders (vooral landbouwers) meer inzicht te geven over de waterhuishouding (op de akkers) om de verschillende risico’s te monitoren en te beperken en moet bijdragen aan de afstemming tussen landbouw en natuurontwikkelingsdoelen.

De stad Mechelen vertrekt vanuit een ruimtelijk verhaal waar men een ‘smart-bovenbouw’ rond maakt. Ook het thema is interessant (de droogteproblematiek - de (stads)landbouw). Dit project heeft een sterke voorbeeldfunctie door de koppeling van het digitale verhaal aan de korte keten/stadslandbouw en een platform. De partners (o.a. VITO) zijn geloofwaardig.

De aandacht voor participatie is positief. De crux zal zijn om de landbouwers mee te krijgen in het verhaal. Er zal een kader nodig zijn voor het behoud en het aantrekken van nieuwe landbouwers.

Gezien de droogteproblematiek is er nood aan landbouwmodellen. Een interessante piste is de koppeling aan een educatief traject. De solidariteit met landbouwers is vernieuwend en verfrissend in de stedelijke ruimte. Ook positief is dat het project (het) landbouwgebied binnentrekt in de structuur van de stad.’

Gent: Pakjeslogistiek: slimmer verzenden, leveren en ophalen in Gent              € 218 000

Dit project zet in op efficiënte en duurzame logistiek in Gent door hetinrichten van een overslagpunt voor een zero-emissie last mile in de pakjeslogistiek. Het overslagpunt biedt ruimte voor veilige opslag, overslag en laden/lossen, elektrische laadpalen en sanitaire voorzieningen. Van hieruit mag enkel geleverd worden via Cargofietsen, Licht Electrische Vrachtvoertuigen, of over water. Er zal geïnvesteerd worden in een datacomponent waarbij er wordt voortgebouwd op een eerder dataproject i.v.m. logistiek. Aan de deelnemende operatoren zal gevraagd worden logistieke data aan te leveren in een veilige omgeving.  Het overslagpunt is het eerste van een netwerk van overslagpunten rond de stad. De inzichten uit de logistieke data worden gebruikt voor de verdere uitbouw van het netwerk, zowel qua ligging als qua functie.

De heldere visie van deze aanvraag charmeert, het inspelen op een actuele en toenemende nood, de actieve rol die is toebedeeld aan de stad, de realistische aanpak, de erkenning van de nood aan een datacomponent om beslissingen te onderbouwen, te helpen uitvoeren en te monitoren, en het mogelijke voorbeeldkarakter van dit project. Het project is zeker beloftevol, mits er meer aandacht is op het inzetten van de data en de bereidheid van de private partijen tot instappen.